FANDOM


AVNOJ (srp/hrv. Antifašističko veće narodnog oslobođenja Jugoslavije / Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije; slo. Antifašistični svet narodne osvoboditve Jugoslavije) je bio politička organizacija narodnooslobodilačkih komiteta koji su uspostavljeni 26. novembra 1942. da bi upravljali teritorijama pod svojom kontrolom tokom Drugog svetkog rata.

AVNOJ je bio pod političkim vođstvom glavnog pokreta otpora Jugoslavije, tokom okupacije sile Osovina u Drugom svetskom ratu.


Prvo zasedanje AVNOJ-a Edit

Nakon kapitulacije jugoslovenske vojske 17. aprila 1941, Jugoslavija je podeljena između Nemačka, Italije, Mađarske i Bugarske. Otpor ovim okupacionim režimima je doveo do osnivanja pokreta otproa, rezultujući da Komunistička partija Jugoslavije, tada aktivna samo u ilegali, preuzme ulogu vođenja snaga u jugoslovenskom otporu.

26. novembra 1942, partizanske vođe Jugoslavije su sazvale prvo zasedanje AVNOJa u Bihaću u nadi da će dobiti politički legitimitet. Sastojeći se od komiteta i komunističkih i nekomunističkih partizanskih predstavnika, pod Josipom Brozom Titom, AVNOJ je proglasio podršku:

  • demokratiji
  • pravima etničkih grupa
  • nepovredivosti privatne svojine i
  • slobode individualne ekonomske inicijative za različite grupe.

1943, Nemačka je pokrenula ofanzivu da bi povratila svoju kontrolu nad Jugoslavijom u očekivanje Savezničkog iskrcavanja na Balkansko poluostrvo. Strahujući da će od te invazije korist imati četnici, partizani su napali snage pukovnika Dragoljuba Mihajlovića i u martu izbegli nemačku armiju i odlučno pobedili četnike u Hercegovini i Crnoj Gori.

Međutim, u maju su Nemci, Italijani, Bugari i NDH pokrenuli napad protiv partizana u klancu Sutjeske, ali su partizani izbegli opkoljavanje. Ovo se pokazalo kao prelomna tačka, a kada se Italija predala u septembru, partizani su zarobili italijansko oružje, stekli kontrolu nad jadranskom obalom i počeli su da primaju pomoć od saveznika u Italiji.

Drugo zasedanje AVNOJ-a Edit

Na drugom zasedanju AVNOJA u Jajcu, od 21. novembra do 29. novembra 1943, Tito je proglasio AVNOJ vrhovnim izvršnim telom. Odluke drugog zasedanja AVNOJA su:

da se stvori federalna Jugoslavija, zasnovana na pravu o samoopredeljenju, u kojoj je planirano da južnoslovenski narodi: Srbi, Hrvati, Slovenci, Makedonci i Crnogorci žive u ustvanim republikama sa jednakim pravima;

  • da se izabere Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije, sa sedištem u Jajcu, da * deluje kao privremena vlada.
  • da se Titu da zvanje Maršala Jugoslavije i premijera.
  • da se ponište odluke jugoslovenske vlade u igznanstvu
  • da se kralju Petar II Karađorđević zabrani povratak u zemlju dok se na referendumu na odluči status monarhije.

Staljin se razbesneo kada je saznao da nije bio obavešten o zasedanju i navodno zabranio Titu da proglasi AVNOJ privremenom vladom. Međutim, zapadni Saveznici nisu bili uzbunjeni, jer su verovali da su partizani jedini jugoslovenski pokret otpora koji se aktivno bori protiv fašista.

Decembra 1943, Ruzvelt, Čerčil i Staljin su odlučili da podrže partizane. Velika Britanija se pridružila mesec dana kasnije i prestala je da snabdeva četnike. Ubrzo je prva sovjetska misija stigla u partizanski štab. SAD su zadržale vojnu vezu sa Mihajlovićem da bi ohrabrivali nastavljanje četničke pomoći oborenim američkim pilotima.

25. maja 1944, nemačke padobranke trupe su napale Titov štab u Drvaru, skoro ga zarobivši. Tito je otišao avionom u Italiju i uspostavio novi štav na jadranskom ostrvu Vis. Nakon prebacivanje svoje podrške partizanima, Britanija je radila na zbližavanju Tita i Petra. Na urgiranje Britanije, Petar je odlučio da ostane izvan Jugoslavije i u septembru je pozvao sve Jugoslovene da pređu u partizane.

Treće zasedanje AVNOJ-a Edit

Treće zasedanje AVNOJ-a održano je od 7 do 10. avgusta 1945. u Beogradu. AVNOJ se konstituisao kao Privremena narodna skupština sa zadatkom da pripremi Ustavotvornu skupštinu. Novembra 1945. održani su izbori za Ustavotvornu skupštinu. Lista Narodnog fronta je dobila 96% glasova. Narodna skupština je 29. novembra 1945. proglasila Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju (FNRJ). Jugoslavija je postala federativna zajednica šest ravnopravnih republika.

Izbori za Ustavotvornu skupštinuEdit

Izbori za Ustavotvornu skupštinu održani su novembra 1945. Sa 96% glasova, snage Narodnog Fronta su pobedile. Nakon izbora, nova Ustavotvorna skupština se prvi put sastala novembra 1945. i jednoglasno usvojila Deklaraciju o proglašenju Federativne Narodne Republike Jugoslavije (FNRJ). Time je ona ispunila svoj prvi zadatak, rešavanja pitanja oblika vladavine.


Drugi važan zadatak je bilo donošenje Ustava. Posle dva meseca pretresa u Skupštini i opštenarodne debate, 31. januara 1946. usvojen je Ustav FNRJ. Njime su ozakonjene tekovine NOR-a, Istoga dana Ustavotvorna skupština je pretvorena u narodnu skupštinu. Na taj način zbačena je monarhija i uspostavljena Republika.

AVNOJ je na taj način prestao da postoji.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Also on FANDOM

Random Wiki